Kamberi: Viti 2026  i rëndësishëm për shqiptarët e Luginës

Deputeti shqiptar në Parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi, ka vlerësuar se viti 2026 tashmë po dëshmohet si një vit i rëndësishëm për shqiptarët e Luginës së Preshevës, duke paralajmëruar zhvillime të reja politike dhe diplomatike në arenën ndërkombëtare.

Sipas Kamberit, në gjashtëmujorin e parë të këtij viti pritet të artikulohen procese që do ta vendosin çështjen e shqiptarëve të Luginës në një nivel të ri ndërkombëtar, me fokus të veçantë në të drejtat politike, kombëtare dhe institucionale.

Ai po ashtu ka  zbardhur tekstin e projektligjit, i cili nga Komisioni për Punë të Jashtme do t’i dorëzohet Kongresit amerikan:

KONGRESI I 119-të
SESIONI I PARË
H. R. 6411
Projektligj Për të udhëzuar Sekretarin e Shtetit që të përgatisë një raport mbi trajtimin e pakicave etnike në Serbi.

NË DHOMËN E PËRFAQËSUESVE 3 DHJETOR 2025
Z. SELF paraqiti projektligjin e mëposhtëm, i cili iu referua Komisionit për Punë të Jashtme.

Të miratuar nga Senati dhe Dhoma e Përfaqësuesve e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të mbledhur në Kongres.

SEKSIONI 1. TITULLI I SHKURTËR.
Ky ligj mund të quhet “Akti për Vlerësimin e Diskriminimit në Luginën e Preshevës”.

SEKSIONI 2. RAPORT MBI TRAJTIMIN E PAKICAVE ETNIKE NË SERBI.
(a) Në përgjithësi. Jo më vonë se 180 ditë pas datës së hyrjes në fuqi të këtij ligji, Sekretari i Shtetit duhet të përgatisë dhe t’ia dorëzojë Komisionit për Punë të Jashtme një raport mbi trajtimin e pakicave etnike në Serbi, i cili duhet të përfshijë vlerësim për çështjet e mëposhtme:

1. Çaktivizimi i vendbanimeve të regjistruara, i njohur si “pasivizim” i adresave nga autoritetet qeveritare të Serbisë, që u përkasin shqiptarëve etnikë në Luginën e Preshevës (e njohur gjithashtu si “Lugina e Preshevës”, “Presheva Valley” ose “Presevo Valley”).

2. Nëse një praktikë e tillë, nëse konfirmohet, po i pengon shqiptarët etnikë të rinovojnë dokumentet e identitetit dhe të ushtrojnë të drejta themelore që kërkojnë identifikim, siç është votimi.

3. Nëse Serbia shpërfill integrimin proporcional të shqiptarëve etnikë në institucionet shtetërore dhe institucionet e tjera publike.

4. Nëse Serbia neglizhon ose refuzon të njohë diplomat dhe gradat e fituara në Kosovë nga shqiptarët që jetojnë në Luginën e Preshevës.

5. Nëse Serbia kufizon ose ndalon përdorimin e gjuhës shqipe në institucionet publike në çdo nivel ose në dokumentet personale, përfshirë dokumentet e identitetit, patentat e shoferit, kartelat shëndetësore, certifikatat e lindjes, martesës ose vdekjes, veçanërisht në komunat e Serbisë ku shumica e banorëve janë shqiptarë.

6. Nëse Serbia po pengon ose vështirëson furnizimin e rregullt dhe në kohë me tekste shkollore në gjuhën shqipe për nxënësit shqiptarë etnikë në Luginën e Preshevës.

7. Nëse Serbia kundërshton në mënyrë aktive ose shpërfill integrimin proporcional të shqiptarëve etnikë në institucionet shtetërore ose institucionet e tjera publike.

8. Nëse Serbia u ndan komuna­ve me shumicë shqiptare fonde të ulëta nga buxheti qendror në krahasim me komunat me shumicë serbe, dhe nëse këto fonde janë të mjaftueshme për t’u mundësuar qeverive lokale mirëmbajtjen ose ndërtimin e infrastrukturës së re apo ofrimin e shërbimeve të tjera publike të nevojshme për banorët lokalë.

9. Nëse Serbia shtyp ose kufizon përdorimin e simboleve që përbëjnë pjesë të identitetit etnik.

10. Nëse Serbia përdor policinë ose forcat e tjera të zbatimit të ligjit për të marrë në pyetje, kërcënuar ose frikësuar shqiptarët etnikë lokalë pa arsye ose procedurë të rregullt ligjore.

11. Niveli i mbështetjes që Serbia ofron për mediat, shtypin ose aktivitetet kulturore në gjuhën shqipe.

12. Shqyrtimi nga ana e Serbisë për zbatimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për shqiptarët etnikë.

13. Nëse Serbia ndërmerr masa për të rritur qëllimisht varfërinë ose për ta bërë jetën të paqëndrueshme për shqiptarët etnikë në Luginën e Preshevës.

Raporti duhet të dorëzohet në formë jo të klasifikuar, por mund të përmbajë një shtojcë të klasifikuar, nëse është e nevojshme.

Screenshot

Screenshot

Screenshot